In de spotlight

Ventilatie versus Corona

Geplaatst: woensdag 14 oktober 2020

Ventilatie in tijden van Corona
.
Maak de binnenlucht even goed als de buitenlucht
.
Het is herfst en de winter is aantocht. Covid is in het land. Meer dan 90% van onze tijd brengen we binnenskamers door. De binnenlucht is bijna altijd ongezond. Hoe maken we de binnenlucht gezond?
CO2 metingen in scholen, op het werk en thuis zijn echt verontrustend: binnen is de luchtkwaliteit vijf keer (tot tien keer) vuiler dan de buitenlucht.
.
Vandaag, woensdag 14 oktober 2020, concludeert VENTIBEL, de Belgische organisatie voor een gezond binneklimaat en ventilatie, na een steekproef met een dertigtal CO2 metingen, dat er in heel weinig scholen of werkplekken (alle plekken waar een job uitgevoerd wordt, officieel ‘arbeidsplaatsen’ genoemd) een gezonde binnenlucht is. En in de huidige context is dit zeker niet gunstig om een virus minder kans op verspreiding te geven.
.
Nochtans, een gezond binnenklimaat is haalbaar. Hanteer vier basisregels.
1. Doe een CO2 meting en je weet onmiddellijk hoe goed of hoe slecht het gesteld is met de binnenlucht. CO2 is immers nog altijd de beste graadmeter voor luchtkwaliteit. Dan past u een ventilatie-strategie toe met drie vuistregel.
2. Buitenlucht toevoeren (in ‘droge’ ruimtes) en binnenlucht afvoeren (in ‘natte’ ruimtes).
3. Doe dit 24/24u (en dus niet zomaar een half uurtje per dag verluchten).
4. En doe het volgens een correcte berekening om zo weinig mogelijk warmte te verliezen. 


.
Ventilatie, van een verplichting naar een door iedereen gedragen noodzaak
.
COVID-19 en ventilatie
In de context van COVID-19 wordt aangeraden om voldoende te ventileren om het risico op verspreiding van het virus via aerosolen te beperken of om het virus zo snel mogelijk af te voeren. 

Er wordt in dat kader veel over scholen geschreven, maar de basisregels om de Covid-19- besmetting in te dijken gelden uiteraard ook in kantoorruimtes, winkelcentra of industriële gebouwen. De overdracht van COVID-19 vindt namelijk grotendeels plaats in binnen- en besloten omgevingen, waar mensen ongeveer 90% van hun tijd doorbrengen.
.
Wanneer is er voldoende ventilatie?


Koolstofdioxide (CO2) wordt algemeen aanzien als een goede indicator van de luchtverversing in een door mensen bezette ruimte. Deze wordt aangeduid in ppm of parts per million.

Hoge CO2-concentraties zijn een indicatie voor een tekort aan ventilatie, waardoor de mensen aanwezig in de ruimte worden blootgesteld aan een hogere dosis aerosol-deeltjes met het COVID-19 virus (indien aanwezig). 





.
.
Stappenplan
.
*
Stap 1: Meeting*
.
Meten of er voldoende volumes lucht binnen komen en terug buiten gaan is niet zo eenvoudig. Daarom is een meting van de CO2 concentratie met behulp van een CO2 sensor hiervoor een goed alternatief zijn. De CO2 meter toont namelijk aan wanneer er voor bijkomende ventilatie (met buitenlucht) moet worden gezorgd en in welke lokalen dit een probleem vormt. (Uiteraard is de correctheid van de meting van belang.)
.
Stap 2: Acties
.
>>> Acties voor alle plekken waar gewerkt wordt (scholen, kantoren, thuispraktijken, enz..)
Wat weinig mensen weten, is dat er voor arbeidsplaatsen (nieuwbouw en bestaande gebouwen met een werkplek) een wettelijk kader bestaat: ‘de Codex’ of ook ‘het KB Arbeidsplaatsen’ genoemd. Dit bepaalt ‘de organisatorische en technische maatregelen met betrekking tot ventilatie’. Deze maatregelen staan vermeld in de praktijkrichtlijn die toegevoegd is aan de artikelen van de codex welzijn op het werk. Bij de constructie van nieuwe gebouwen kan daar vanaf het ontwerp rekening mee gehouden worden, maar voor beheerders en gebruikers van bestaande gebouwen geldt een andere aanpak. In het kort komt het hierop neer voor bestaande gebouwen:
.
De codex (laatste wijziging 21 mei 2019) stelt dat voor een volledige werkdag, de CO2 waarde 


.
OFWEL onder de 900 ppm moet blijven wanneer er niet voldaan is aan de eisen van het KB vloerbekleding (in voege sedert 2014). Het KB vloerbekleding vereist dat enkel vloerbekledingsproducten met een product-emissiedossier (met aangetoonde VOC- drempelniveaus) verkocht kunnen worden in België
.
OFWEL onder de 1200 ppm moet blijven wanneer voldaan is aan het KB vloerbekleding.

Lokalen met een harde vloer zoals bv keramische tegels of natuursteen voldoen automatisch aan het KB vloerbekleding. Indien u geen harde vloeren heeft en onzeker bent of de vloerbekleding voldoet, vraag de informatie op bij de leverancier.
.
>>> Acties waar ook niet gewerkt wordt (dus ook woningen)
Naast ‘het KB Arbeidsplaatsen’, is in alle gebouwen (zowel residentieel als niet-residentieel) die EPB-plichtig waren op het moment van de aanvraag van de omgevingsvergunning, in principe een ventilatiesysteem aanwezig. In principe zouden deze drempelwaarden in deze gevallen moeten gerespecteerd worden.
.
>>> Specifiek voor het verminderen van het COVID-19 besmettingsrisico via aerosolen raadt de Europese vereniging van HVAC ingenieurs REHVA aan tijdelijk een verhoogde ventilatie en een CO2 concentratie van maximaal 800 ppm na te streven.

.
.

Wat doen bij een te hoge CO2-concentratie?
.
Indien geen mechanisch ventilatiesysteem aanwezig is:
1. Open ramen en/of ventilatieroosters en/of deuren. Dwarsventilatie (deuren en ramen tegen elkaar openzetten) is een effectieve manier om de concentratie van verontreinigingen in een ruimte te verminderen. Doe dit op regelmatige basis gedurende minimaal 15 minuten en liefst permanent.
2. Zet ventilatieroosters continu open.
3. Verlaag het aantal mensen in die ruimte. CO2-niveau’s zijn namelijk gerelateerd aan menselijke bezetting en activiteiten. 

Indien deze maatregelen niet het gewenste resultaat opleveren, contacteer in dat geval een ventilatie-fabrikant/installateur om de situatie ter plaatse te komen bekijken en vraag naar eventuele oplossingen met een mechanisch systeem (natuurlijke toevoer + mechanische afvoer of volledige mechanische toe- en afvoer). Dat kan soms eenvoudig opgelost worden. 
Kies hier bij voorkeur een vraaggestuurd systeem dat automatisch op CO2 reageert.
.

Indien wel een mechanisch ventilatiesysteem aanwezig is:
1. Laat indien mogelijk de ventilatie zoveel als mogelijk in de hoogste stand draaien. Als er sprake is van CO2-gestuurde ventilatie, pas dan tijdelijk de instellingen van het systeem aan zodat in de hoogste stand geventileerd wordt. Laat na het gebruik van het lokaal de ventilatie een tijd nadraaien en in de ochtend voor gebruik eerder opstarten zodat het lokaal goed geventileerd is. Schakel het ventilatiesysteem in elk geval nooit volledig uit, ook al is de ruimte of het gebouw niet in gebruik.
2. Voorzie extra manuele ventilatie via ramen of ventilatieroosters ,zeker bij het betreden van een lokaal dat eerder bezet was. Vermijd echter open ramen in de sanitaire ruimtes (om onderdruk te behouden).
3. Laat de debieten controleren door uw ventilatie-installateur.
 Indien de debieten te laag zijn, kan dat veroorzaakt worden door : 
Vervuiling van de filters > vervang de filters
Toe en afvoermonden zijn ontregeld -> laat opnieuw afstellen

Indien deze maatregelen niet het gewenste resultaat opleveren, contacteer een ventilatie- fabrikant/installateur om de situatie ter plaatse te komen bekijken en overweeg de investering in een nieuwe, krachtiger ventilatie-unit. Kies hier ook bij voorkeur een vraaggestuurd systeem dat automatisch op CO2 reageert.

.
Indien ramen niet open kunnen en er is geen mechanische ventilatie:
Best om die ruimte voorlopig niet te gebruiken. Investeer in goede ventilatie.
.
___________________________________________________________
.

Tot slot:
 De boodschap van Ventibel nu is volledig anders dan deze zomer.
Deze zomer hebben wij onze boodschap beperkt tot een oproep om zoveel mogelijk buiten te leven en om zoveel mogelijk ramen en deuren te openen (intensief ventileren en permanent).
Deze boodschap werd breed uitgedragen afgelopen maanden.
Nu de winter in aantocht is, ligt de klemtoon anders en is er een andere noodzaak. Buiten leven zullen we niet meer doen. We gaan terug meer dan 90% van onze tijd binnen spenderen. En intensief ventileren (ramen & deuren openen) lukt ook niet meer. Mensen plakken zelfs hun brievenbus dicht… Daarom is het nu belangrijk om correct en gecontroleerd te ventileren. Gezond, comfortabel én energiezuinig.

Meer informatie:
VENTIBEL vzw, organisatie voor een gezond en comfortabel binnenklimaat en ventilatie. Secr.-Gen. Hendrik Daem +32 478 562 123